Sybiracy

 

Kolo Sybiraków Warszawa Ochota. Związek Sybiraków

- organizacja patriotyczna, kontynuująca tradycje wielu pokoleń zesłańców syberyjskich carskich i sowieckich, powstał w 1928 r. i działał do września 1939 r., kiedy to działalność została przerwana. Reaktywacja Związku nastąpiła w 1988 r. Koło Sybiraków Warszawa Ochota powstało 26 września 1989 r., powołane Uchwałą Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Związku Sybiraków w Warszawie.

Koło skupia obecnie około 250 członków i obejmuje dzielnice: Ochota, Ursus, Włochy. Współzałożycielką i wieloletnim prezesem Koła jest pani Maria Markiewicz, córka Sybiraka członka ZWZ, oficera Armii Krajowej, pana Wincentego Kraszewskiego. Członkami Koła są przeważnie osoby, które w latach 1940-1941 wraz z rodzicami zostały zesłane na Sybir. Są też w Kole Sybiracy z lat powojennych oraz Polacy, którzy wrócili z Kazachstanu w ostatnim dziesięcioleciu. Większość członków to osoby, które na Sybir trafiły jako dzieci, gdzie przebywały w ekstremalnych warunkach. Cierpieli głód, chłód i poniżenie.

Po wkroczeniu Armii Czerwonej na tereny Polski Wschodniej 17 września 1939 r. rozpoczęły się represje wobec Polaków zamieszkujących tereny Polski Wschodniej. Dotyczyły one głównie żołnierzy wziętych do niewoli i osób podejrzewanych o bezpośrednie angażowanie się przeciwko władzy sowieckiej. Pierwsza masowa deportacja Polaków odbyła się 10 lutego 1940 r., a następne w kwietniu i czerwcu. Ostatnia w czerwcu 1941 r. w przeddzień wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej. Ponowne zesłania na Sybir rozpoczęły się w 1944 r. z terenów "wyzwolonych" przez Armię Radziecką. NKWD aresztowało i wywoziło członków Armii Krajowej i różnych organizacji patriotycznych, rzeczywistych i domniemanych przeciwników władzy radzieckiej i władzy ludowej.

Po powstaniu Koła duchową opieką otoczył Sybiraków ks. prał. Romuald Kołakowski. Od 1997 r. kapelanem Koła był ks. proboszcz Jerzy Siedlecki (mianowany przez prymasa). Za swą działalność i poświęcenie na rzecz Sybiraków obydwaj kapłani zostali odznaczeni honorową odznaką Sybiraka "Krzyżem Sybiru" . Jerzy Siedlecki był honorowym członkiem Związku Sybiraków. Po śmierci ks. proboszcza Jerzego Siedleckiego duchową opiekę nad Kołem sprawuje ks. Aleksandrowicz.

Kościół pw. Opatrzności Bożej odgrywa bardzo ważną rolę w życiu Sybiraków. Można powiedzieć, że jest ich drugim domem. Przez ponad 20 lat gromadzą się w nim Sybiracy i, czerpiąc z niego pomoc duchową, wnoszą w jego działalność swój ślad. W dolnej części kościoła znajdują się znaki pamięci sybirackiej, a mianowicie: tablica epitafijna, olejny obraz św. Rafała Kalinowskiego patrona Sybiraków (dzieło pani Anny Kamińskiej). Ważnym wkładem proboszczów i kapłanów kościoła pw. Opatrzności Bożej jest ich systematyczna obecność na corocznych spotkaniach integracyjnych Sybiraków organizowanych z okazji Świąt Wielkanocnych i Bożego Narodzenia. Początek tych spotkań miał miejsce już w 1989 r., 20 grudnia, kiedy to ks. prał. Romuald Kołakowski zaszczycił swoją obecnością spotkanie Sybiraków z okazji Bożego Narodzenia, poświęcił lokal, emblemat Związku i tradycyjnie podzielił się z zebranymi opłatkiem.

11 lutego 1990 r. w kościele pod wezwaniem Opatrzności Bożej odbyła się z inicjatywy Koła Sybiraków uroczysta Msza św. w 50. rocznicę pierwszych masowych zesłań Polaków z Kresów Wschodnich do Związku Sowieckiego. Msza dla Sybiraków całej Warszawy była celebrowana przez ks. prał. Romualda Kołakowskiego. Wzięło w niej udział ponad 350 Sybiraków, w tym członkowie Zarządu Głównego Związku Sybiraków: senator Ryszard Reiff, p. Irena Głowacka, p. Anna Czarnooka, p. Janusz Przewłocki oraz członkowie Oddziału Warszawskiego Związku Sybiraków p. Zygmunt Czarnooki, p. Irena Strychalska, p. Franciszka Miedziak oraz liczne grono przyjaciół i sympatyków Sybiraków.

11 listopada 1993 r., w 75. rocznicę odzyskania niepodległości i w trwającym Roku Sybiraka, odbyła się z inicjatywy Koła Warszawa Ochota Msza św. celebrowana przez ks. Jerzego Siedleckiego, w czasie której odbyło się poświęcenie obrazu św. Rafała Kalinowskiego - patrona Sybiraków - oraz przekazanie tego obrazu kościołowi.

W czasie Mszy poświęcono sztandary kół Związku Sybiraków dzielnic Mokotowa i Pragi Północ oraz proporca Koła Warszawa Ochota. Po Mszy w kościele dolnym odbyło się poświęcenie, ufundowanej przez Koło Warszawa Ochota, tablicy epitafijnej o treści: "Rodakom Wiernym Bogu i Ojczyźnie, Ofiarom Represji Carskich i Terroru Bolszewickiego - Związek Sybiraków, Koło Warszawa Ochota 1993 rok".

Odbyło się również zawieszenie obrazu św. Rafała Kalinowskiego. Przybyłych na Mszę Sybiraków i parafian powitała pani Maria Markiewicz, prezes Koła Warszawa Ochota, a następnie głos zabrała pani Danuta Kominiak - prezes Koła Związku Sybiraków Praga Północ. W czasie uroczystości w kościele dolnym przemówienia wygłosili pan Ryszard Reiff - prezes Zarządu Głównego Związku Sybiraków, oraz pan Ryszard Piotrowski - prezes Zarządu Wojewódzkiego Związku Sybiraków.

Na wniosek Koła Związku Sybiraków Warszawa Ochota kard. Józef Glemp, prymas Polski, mianował ks. Jerzego Siedleckiego opiekunem duchowym Koła Warszawa Ochota, o czym Kuria Metropolitalna Warszawska poinformowała Koło listem z dnia 10 września 1997 r. 9 listopada 1997 r. odbyła się uroczysta Msza św., celebrowana przez ks. prob. Jerzego Siedleckiego, podczas której odbyło się poświęcenie i przekazanie parafii pod wezwaniem Opatrzności Bożej - Różańca Sybirackiego. Po Mszy różaniec został przeniesiony i zawieszony w dolnym kościele.

Różaniec Sybiracki wykonany został przez pana Mariana Jonkajtysa - Sybiraka, autora Hymnu Sybiraków. Paciorki różańca to wagoniki z inkrustowanymi nazwami miejsc kaźni Polaków, mają żyjącym przypominać o setkach tysięcy Sybiraków zakatowanych, zagłodzonych i zamordowanych tylko dlatego, że byli Polakami, a potomnym, by pamiętali o martyrologii narodu polskiego na bezkresnych terenach sowieckiego imperium.

Akt przekazania różańca podpisali: za Zespół Fundacyjny Lidia Choromańska i Edward Bobel, a za Zarząd Koła Związku Sybiraków Warszawa Ochota - prezes Maria Markiewicz. 16 października 2002 r. pani Maria Markiewicz wspólnie z ks. prał. Jerzym Siedleckim dokonali przekazania Różańca Sybirackiego do Sanktuarium ŚW. Andrzeja Boboli w Warszawie. Różaniec przekazano pod opiekę ks. prob. Janusza Warzechy SJ.

20 czerwca 2004 r. odbyło się uroczyste odsłonięcie i poświęcenie Obelisku Zesłańców Syberyjskich przy Rondzie Zesłańców Syberyjskich w Warszawie. Epitafium na tablicy brzmi: "Pamięci Polaków zesłanych na Syberię w XIX i XX stuleciach, którym nie było dane powrócić do Ojczyzny". W uroczystości wzięli udział przedstawiciele władz centralnych państwa, władz Miasta Stołecznego Warszawy, władz dzielnic: Ochoty, Ursusa i Włoch, Zarządu Głównego i Warszawskiego Związku Sybiraków oraz licznie zebrani Sybiracy, przedstawiciele organizacji kombatanckich i młodzieży szkolnej.

Poświęcenia obelisku dokonał ks. prał. Jerzy Siedlecki - kapelan warszawskich Sybiraków, wspólnie z ks. prał. Józefem Gromkiem - proboszczem Parafii NMP Królowej Świata, na terenie której znajduje się Rondo Zesłańców Syberyjskich.

13 lutego 2005 r. w kościele pod wezwaniem Opatrzności Bożej odbyła się z inicjatywy Koła Związku Sybiraków uroczysta Msza św. w intencji Sybiraków dzielnicy Ochota, koncelebrowana przez ks. prał. Jerzego Siedleckiego. Na Mszę przybyli liczni Sybiracy, zaproszeni goście reprezentujący władze centralne, dzielnicowe oraz władze Związku Sybiraków. Mszę św. uświetniło siedem pocztów sztandarowych. Przybyłych powitała pani Maria Markiewicz - prezes Koła Związku Sybiraków Warszawa Ochota. Ksiądz prałat Jerzy Siedlecki wygłosił wzruszającą homilię, w której przedstawił tragiczne losy Polaków zsyłanych na Sybir.

Po Mszy św. odbyło się w kościele odznaczenie Sybiraków "Krzyżem Zesłańców Sybiru", którego dokonał minister Jan Turski - Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. l sierpnia 2005 r. Sybiracy z Koła Warszawa Ochota wraz z całą Parafią Opatrzności Bożej pożegnali ks. prał. Romualda Kołakowskiego. W uroczystościach pogrzebowych ze Sztandarem Oddziału Warszawskiego i proporcami Koła uczestniczyli: pp. Maria Markiewicz, Lidia Choromańska, Edward Bobel, Ireneusz Piotrowski i Stefan Markiewicz. 22 listopada 2007 r. Sybiracy z wielkim żalem w sercach uczestniczyli we Mszy pogrzebowej śp. ks. prał. Jerzego Siedleckiego kapelana Sybiraków Warszawskich. W pocztach sztandarowych uczestniczyli: Maria Markiewicz, Lidia Choromańska, Zofia Raczkiewicz, Honorata Małuszyńska, Danuta Szymańska, Edward Bobel, Wiktor Olak, Stefan Markiewicz i Mieczysław Pogodziński. Do Mogielnicy, gdzie został pochowany ks. Jerzy, pojechała delegacja Sybiraków w składzie: prezes Koła Maria Markiewicz, Edward Bobel, Wiktor Olak, Mieczysław Pogodziński. Pożegnaliśmy na cmentarzu ks. Jerzego Hymnem Sybiraków. Był wielkim przyjacielem Sybiraków, Poczet sztandarowy Związku Sybiraków 13 lutego 2011 r. wchodzi do świątyni Opatrzności Bożej wspaniałym kapłanem, życzliwym człowiekiem. Pozostanie na zawsze . .. w naszej pamięci.

Po odejściu ks. prob. Jerzego Siedleckiego opiekę duchową nad naszym Kołem sprawuje ks. prob. Tadeusz Aleksandrowicz, który jest obecny na wszystkich spotkaniach członków naszego Koła organizowanych systematycznie z okazji Świąt Wielkanocnych i Bożego Narodzenia.

13 lutego 2011 r. Sybiracy uczestniczyli w uroczystej Mszy św. koncelebrowanej przez ks. Tadeusza Aleksandrowicza w intencji 71. rocznicy masowej wywózki na Syberię Polaków przez NKWD. Do kościoła pw. Opatrzności Bożej przybyły liczne poczty sztandarowe Sybiraków i innych związków kombatanckich. Przybyłych przywitała pani Maria Markiewicz. Homilię skierowaną do Sybiraków wygłosił ks. prob. Tadeusz Aleksandrowicz. Na zaproszenie ks. Roberta odbyła się 27 marca 2011 r., w kościele dolnym, prelekcja z prezentacją filmu pt. Losy zesłańców Sybiru prowadzona przez p. Mieczysława Pogodzińskiego - wiceprezesa Koła oraz kilku Sybiraków. W prelekcji uczestniczyli ministranci, młodzież oraz grono parafian. Jako Sybiracy jesteśmy zainteresowani upowszechnianiem naszej historii szczególnie wśród młodzieży. Aby budować przyszłość, trzeba znać przeszłość i dlatego chętnie dzielimy się naszą wiedzą i doświadczeniem. Prawdę o naszych losach głosimy pod hasłem: "Zmarłym pamięć i modlitwa, żyjącym pojednanie".

Mieczysław Pogodziński

źródło: 50 lat Wspólnoty Parafialnej Opatrzności Bożej na Rakowcu w Warszawie 1962 - 2012 pod red.Elżbiety Mycielskiej - Dowgiałło, Warszawa 2012